Antik Dönemde Kadın ve Üretim

Enstitü Anabilim Dalı

Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı

Yüksek Lisans/ Doktora Programının Adı

Kadın Çalışmaları

Dersin Adı

Antik Dönemde Kadın ve Üretim

Dersi Veren Öğretim Üyesi

Prof. Dr. Nuran Şahin

Dersi Veren Öğretim Üyesinin E-mail Adresi

nuran.sahin@ege.edu.tr

Dersin Durumu

Zorunlu   

Seçmeli    X

Dersin Kredisi

Teorik:   3   Kredi

Uygulama:  …   Kredi

Toplam:  3      Kredi

Dersin AKTS’ si

5

Dersin Yarıyılı

 1.Güz  □        2.Bahar  X        

 

 

Dersin Amacı

Dersin amacı Antik Dönem’de kadın ve üretim ilişkilerini irdelemektir.

 

 

Dersin İçeriği

Birinci Bin Yılda Kadın ve Üretim

A.Anadolu Kadınının Üretime Direkt ve Endirekt Katkısı

     Anadolu’da kız çocuklarının orta ve daha üst seviyelerde aldıkları ve daha sonra çeşitli mesleklerde çalıştıkları bilinmektedir. Hellenistik Dönemden önce, özellikle Anadolu’da karma ilköğretim (kız ve erkek beraber) olduğu bilinmektedir.Salt prensesler (kral kızları), Didaskaleion dışında özel eğitim alıyorlardı. İlköğretim yaşı 7 idi ve çocuklar Paidonomos gözetiminde idiler. Teos’taki Didaskaleion’a devam eden kız öğrenciler olasılıkla erkek öğrenciler kadar eğitim almıyorlardı. Kız öğrenciler için özellikle edebiyat dersleri ağırlıkta idi.

Dokumacı: Tekstil, kadının üretimdeki yerini belirleyen en önemli iş sahası olarak birinci bin yıla da geçmiştir. Yunanca Yphantes olarak adlandırılan dokumacılar, dokudukları ürüne göre değişik adlar alıyorlardı. Kadına özgü bir meslek olduğu mythoslarda belirtilmiş olan dokuma ve bu işte çalışan kadınların koruyucusu olarak tanrıça Athena Ergane elinde örekesi ile sembolize edilir. Anadolu dokumalarının antik dünyadaki yeri Arakhne mythosunda yerini bulur. Lydia dokumaları özellikle, Lydia kırmızı kumaşları antik dünyanın en aranan kumaşlarıdır. Altın iplik karıştırılarak dokunan pahalı Lydia kumaşlarının yanı sıra, bu bölgede üretilen “Lydia Tunikleri” ihraç malları arasında önemli bir yere sahipti. Anadolu tekstilciliğinde tanınan kentler olarak Pergamon, Tralleis, Laodikeia, Kolophon ve Miletos sayılabilir.

Rahibeler: Kadınların dinsel alandaki görevleri arasında yer alan rahibelik, çocukluktan başlanan bir meslek olup ömür boyu devam eden ve satışlarla el değiştiren katı kuralların uygulandığı bir alandır.

Fahişeler: Porneia adı verilen ve kibar fahişelerden farklı, salt geçimlerini sağlayabilmek için bunu meslek olarak seçen seçen fakir fahişeler oluşturuyordu. Bu grup içinde özgür kadınların yanı sıra. Satın alma yolu ile kölelik statüsüne düşmüş fahişeler çoğunlukta idi. Porneia olarak tanımlanan fahişeler kentin belli yerlerindeki genelevlerde çalışıyorlar ve safran rengi elbise giyiyorlardı.

Doktor: Platon, bazı kadınların hekimliğe yatkın olduklarını söyler. Mythoslarda sağlık tanrısı Apollon’un oğlu Asklepion olmasına karşın, tanrının yardımcısı kendisi gibi hekim olan Hygieia’dır. Eski Yunan’da Hygieia’nın anlamı sağlıktır. Pergamon’da Asklepion’da Büyük babası Apollon Kalliteknos, babası Asklepion Soteros (Kurtarıcı)!un yanında Hygieia’nın da tapınağı bulunuyordu.

Ebe: Antik Dönemin ebeleri, bugün kırsal kesimde olduğu gibi (sağlık ocağı bulunmayan köylerde) okur yazar olmayan köyün bilge kadını, pratisyen ebelerdi. Sayıları az olmasına karşın, otorite konumunda okur yazar, tıp bilgisi olan ebeler de vardı.

İplik Eğirici: İplik eğirme, Yunanca Nein (nein), nethein ya da klothein, Latince Nere sözcükleri ile tanımlanır. İplik eğiriciliği, Homerik dönemlerden çok önceye giden ve evde yapılan bir iş koludur.

 

B.Yunanistan’daki Kadının Üretimdeki Rolü ve Kapalı Ekonomi

Yunanistan’daki Kadının oikos (ev) dışında yaşam hakkının olmayışı, çok özel meslek grupları dışında (Porneia vb.) kadının üretime direkt katkısından söz edilemez. Yukarıda kısa bir özeti sunulmuş olan Antik Dönemde Kadın ve Üretim adlı dersin, içeriğinde, Antik dönemde Anadolu kadınının üretimdeki rolü baz alınarak, Ataerkil toplum olan Yunanistan’daki kadının üretimdeki rolü irdelenecektir.

 

Temel Kaynaklar

 

  • H. İ. Marrou, Histoire de l’education dans l’antiquité, 1948.
  • R. Flaciere, La vie quotidienne en Gréce au siécle de Péricles, Paris, 1959.
  • J. P. Vernant, “Le Mariage” La Parola del Passato, 1973, 51-79.
  • N. Loraux, Les enfants d’Athena, 1982.
  • V. Vanoyeke, La Prostitution en Gréce et à Rome, 1990.
  • S. E. Dobb, Antik Lydia’da Meslekler, 1994. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi)
  • C. Tanrıver, Antik Devirde Lydia’da Sosyal ve Ekonomik Amaçlı Dernekler, İzmir, 1996 (Basılmamış Doktora Tezi)
  • K. Cooper, The Virgin and the Bride: Idealized Womanhood in Late Antiquity, 1996.
  • J. R. Clarke, Looking at Lovemaking, 1998.
  • N. Roberts, Batı Tarihinde Fahişeler, 1998, (Çev. G. Şen)
  • H. I. Deighton, Eski Atina Yaşantısında bir Gün, (Çev. H. Kökten Ersoy), İstanbul, 2000.

       -     M. Dillon, Girls and Women in Classical Greek Religion, 2002.

Öğretim Üyesi :

Ünvanı, Adı ve Soyadı           : Prof. Dr. Nuran Şahin